Bloggfęrslur mįnašarins, október 2009

Eru žeir sem vilja skuldanišurfellingu įhęttufķklar?

Žaš er alveg rétt sem haldiš er fram aš skuldaleišrétting virkar į vissan hįtt örvandi į hagkerfiš.  Örvandi aš žvķ leyti aš žetta lękkar gengi ķslensku krónunnar og örvar žannig innlenda framleišslu, örvandi aš žvķ leyti aš žetta lękkar laun aš raunvirši og eftirspurn eftir vinnuafli eykst og örvandi žvķ um skamman tķma aukast tekjur fólks sem žaš hefur til rįšstöfunar eftir greišslu fasteignalįna.

En svo koma slęmu afleišingarnar.  Ķslenskar krónur ķ hagkerfinu aukast hrašar en erlendar tekjur sem orsakar gengisfall krónunnar, žaš eykur veršbólgu, hękkar vexti, dregur śr kaupmętti,  skeršir lķfskjör og hinn venjulegi Ķslendingur veršur kominn ķ verri stöšu eftir nokkra mįnuši.

Aukni kaupmįtturinn veldur žvķ aš viš förum aftur aš safna erlendum skuldum žangaš til krónan lękkar ķ nżtt jafnvęgisgildi, žaš eykur vaxtabyrši ķ erlendri mynt.  Veršbólgan sendir röng skilaboš ķ hagkerfiš og veršmęti glatast og lķfskjör versna.  Žeir peningar sem spörušust vegna lęgri fasteignaskulda fara nś ķ aš borga meira fyrir allt annaš.

Hvaš um fólkiš sem į ekkert og fęr engar skuldanišurfellingar?  Žaš fęr bara lķfskjaraskeršingu!

Hvaš um fólkiš sem į stórar eignir og hefur nęgar tekjur til aš standa ķ skilum?  Žaš veršur ķ hlutfallslega bestum mįlum, svo ég minnist nś ekki į fólk meš tekjur ķ erlendri mynt, žeirra hluti af kökunni eykst hlutfallslega mest žvķ laun žeirra ķ krónum hękka, žaš žżšir aš ašrir fį minna.

Eignalaust fólk borgar fyrir skuldanišurfellinguna af žeirri einföldu og nokkuš augljósu įstęšu aš žaš verša ekki til nein veršmęti meš skuldanišurfellingunni ašeins tilfęrslur į fjįrmagni.

Ef fólk vill taka įhęttu og langar aš upplifa enn eitt veršbólguskotiš meš mešfylgjandi óvissu, óstöšugleika ķ efnahagslķfinu, lķfskjaraskeršingu og gengishruni žį mį fólk alveg vera į žeirri skošun.  Ég vil bara bišja žetta fólk um aš lįta okkur hin ķ friši.

Leišin śr vandanum er ekki fólgin ķ lķfskjaraskeršingu heldur meš aukinni veršmętasköpun sem žrķfst į engan hįtt ķ žeim óstöšugleika sem 'leišréttingasinnar' viršast sękjast eftir.


Višskiptahallinn 1999 til 2007

Višskiptahallinn frį og meš 1999 til og meš 2007 var 988 milljaršar!

Žvķ var haldiš fram aš višskiptahallinn sķšustu įr vęri vegna fjįrfestinga.  Samkvęmt žvķ hefšu fjįrfestingarnar įtt aš skila nęgum nettógjaldeyristekjum til žjóšfélagsins til aš standa undir 1000 milljarša uppsöfnušum višskiptahalla.  Žetta stenst ekki viš nįnari skošun enda er enn višskiptahalli žrįtt fyrir aš stórkostlegum stórišju og virkjanaframkvęmdum sé lokiš.

Žaš eru nefnilega ašrar orsakir fyrir višskiptahallanum.  Stęrstar žeirra eru lķtiš ašhald hjį hinu opinbera og lķtiš ašhald ķ peningamįlum, slök peningamįlastjórn.

Eins og ég hef fjallaš um įšur žį żtir lķtiš ašhald hjį hinu opinbera undir ženslu, hęrri vexti og višskiptahalla.  Žaš sama gildir um lķtiš ašhald ķ peningamįlum.

Stórišjuframkvęmdir og 100% lįn żttu undir enn frekari halla og hęrri vexti

Vextir žurftu aš hękka vegna stórišjuframkvęmda til aš koma ķ veg fyrir kollsteypu ķ hagkerfinu og rżma fyrir framkvęmdinni.  Meš öšrum oršum, vextir žurftu aš kęfa atvinnulķfiš og auka atvinnuleysi svo hęgt vęri aš fara ķ framkvęmdirnar.  Hįir vextir styrktu krónuna og żttu undir višskiptahalla.

Vextir žurftu einnig aš hękka vegna ženslunnar sem fylgdi ķ kjölfar 100% hśsnęšislįnanna.  Skżringin er einföld.  Breyting śr 65% ķ 100% lįn skapar engin veršmęti heldur ašeins vešrżmi sem hęgt er aš nżta til frekari skuldsetningar og aukinnar eftirspurnar.  Afleišingin er veršbólga og eina stżritękiš sem notaš var hér sķšustu įr til aš halda henni ķ skefjum voru stżrivextir.

Hagsveiflurnar żktar

Lķtiš ašhald ķ fjįrmįlum hins opinbera żtir undir hagsveiflur, žaš sama į viš um lķtiš ašhald ķ peningamįlum og breytingu hśsnęšislįna.  Įstęšan er sś aš žetta eykur eftirspurn ķ hagkerfinu įn samsvarandi veršmętasköpunar.  Fyrst aukast umsvifin, hagkerfiš vex, višskiptahalli eykst og allt viršist ķ góšu lagi en sķšan žegar įhrifin dvķna žį veršur samdrįttur og lķfskjör versna.

Einn žessara žįtta hefši getaš orsakaš nśverandi efnahagssamdrįtt en allir žessir žęttir, auk annarra, geršu nśverandi kreppu verri.

Aukin vešsetning hśsnęšis gerši hagkerfiš einnig veikburša og tengdara erlendum hagsveiflum.  Litlar breytingar žarf į hśsnęšisverši til aš žurrka śt sparnaš og gera vanda heimila verri.  Ef hśsnęšislįn er 100% af söluveršmęti žį er augljóst aš hśsnęšisverš mį ekkert lękka!  Žessi įhętta var žingmönnum Framsóknarflokks og Sjįlfstęšisflokks ljós strax įriš 2004, jafnvel fyrr.

Skuldsetning žjóšarinnar

Skuldsetning žjóšarinnar eru bein afleišing lélegrar hagstjórnar Framsóknarflokks og Sjįlfstęšisflokks.

Žjóšin var aldrei spurš hvort hśn vildi taka į sig žessar byršar eša hvort hśn gęti stašiš undir žeim.  Hrun krónunnar er bein afleišing žessarar stefnu.  Žvķ fyrr eša sķšar žį žurfti krónan aš falla til aš stöšva žessa skuldsetningu.

Tališ er aš erlend skuldastaša sem nemur meira en 50-60% af landsframleišslu sé mjög erfiš višureignar.  Erlend skuldastaša Ķslands hefur numiš meira en 50% sķšan 1997, 60% sķšan 1999, 90% sķšan 2000,  100% sķšan 2001 og er nś talin vera 240%.  Skuldastašan fór reyndar nišur ķ 85% įriš 2003 en var komin aftur yfir 100% įriš 2004.  Žetta hefši įtt aš segja rķkisstjórnum žessara įra aš fara varlega ķ frekari skuldsetningu žjóšarinnar en gefiš var ķ meš fyrrgreindum afleišingum.

Aldrei hefur žvķlķk atlaga veriš gerš aš fullveldi og lķfskjörum žjóšarinnar.

Til aš bera žetta saman viš IceSave žį var višskiptahallinn įriš 2005 165 milljaršar, įriš 2006 299 milljaršar og įriš 2007 259 milljaršar, samtals 723 milljaršar.

"Ķ žessu mįli žį hefur veriš vegiš aš sjįlfstęši ķslensku žjóšarinnar af žessum rķkjum og öšrum žeim sem hafa neitaš okkur um žann sjįlfsagša rétt aš fį skoriš śr um žetta mįl hjį hlutlausum dómstólum," segir Bjarni Benediktsson (www.visir.is, Bjarni Benediktsson: Viš köstum öllu frį okkur, 18.10.2009)

"Viš getum lent ķ verulegri skuldsetningu, stöšugt hękkandi śt ķ hiš óendanlega," segir Sigmundur Davķš Gunnlaugsson. (www.mbl.is, Skuldsett śt ķ hiš óendanlega, 19.10.2009)

"Žetta er fullkomin nišurlęging, okkur var stillt upp viš vegg..", segir Bjarni Benediktsson www.mbl.is, Nišurstašan fullkomin uppgjöf og nišurlęging, 19.10.2009)

Žessi ummęli hefšu žeir įtt aš hafa žessi įr žegar flokkar žeirra voru ķ stjórn og unnu aš žvķ höršum höndum aš skuldsetja žjóšina śt ķ hiš óendanlega sem var aš lokum stillt upp viš vegg og nišurlęgš.  Žeirra orš lżsa best žeirra eigin gjöršum.


mbl.is 253 milljarša skuldbinding
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Veršbólga, kjaraskeršing og nęgir peningar ķ bönkunum!

Ekkert žjóšfélag veršur rķkt į žvķ aš prenta peninga.

Žessa reglu veršur aš hafa ķ huga žegar hśsnęšislįnin og hśsnęšisbólan eru skošuš.

Enginn hefši įtt aš gręša į breytingu śr 65 yfir ķ 100% lįn.  Veršbólga og gengislękkun hefšu įtt aš sjį til žess į skömmum tķma.

Eftir ašlögunina hefšu eignir og skuldir įtt aš vera ķ sömu hlutföllum og įšur en ķ hęrra gildi žar sem krónan vęri minna virši en įšur.

Kjaraskeršing eru mešal žeirra slęmu afleišinga sem veršbólga hefur.  Veršmętasköpun žjóšarinnar minnkar vegna žess aš į veršbólgutķmum eru send röng skilaboš ķ hagkerfinu og framleišslužęttir žess eru notašir į óhagkvęmari hįtt en įšur.  Kjaraskeršing veršur einnig vegna žess aš um tķma veršur halli į višskiptum viš śtlönd og erlendar skuldir aukast.  Minna veršur žvķ til skiptanna til aš halda sömu lķfskjörum og įšur og nišurstašan veršur kjaraskeršing.

En rķkiš greip inn ķ žessa ašlögun.  Stżrivextir voru hękkašir sem frestaši męldri veršbólgu og kjaraskeršingu og hafši žęr afar slęmu afleišingar aš višskipti viš śtlönd uršu mjög óhagstęš, erlendar skuldir söfnušust upp og sķfellt stęrri hluti tekna fór ķ greišslu žeirra.  Hin óumflżjanlega kjaraskeršing varš žvķ mun verri en hśn hefši žurft aš vera.

Žvķ lengur sem ašlöguninni var frestaš žvķ meiri varš kjaraskeršingin.

Lausnin er ekki aš setja meiri peninga ķ hagkerfiš, auka śtlįn, heldur aš leyfa hagkerfinu aš laga sig aš žeirri stöšu, žeim raunveruleika, sem žaš er ķ.

Leišin liggur ekki ķ žvķ aš dęla peningum ķ hagkerfiš.  Žeir munu żta undir veršbólgu, óróleika, óvissu og kjaraskeršingu.  Meiri śtlįn munu ekki skila sér ķ meiri veršmętasköpun og lķfsgęšum.

Sķšustu įr var peningamįlastefnan sś aš Sešlabankinn takmarkaši ekki peningamagn ķ umferš į annan hįtt en meš stżrivöxtum.  Svo lengi sem menn voru reišubśnir til aš greiša vextina žį var lįnsupphęšin ekki takmörkuš.  Mikil gķrun(hįtt lįnahlutfall) ķ hśsnęšis og hlutabréfavišskiptum ollu žvķ aš bóla myndašist aušveldlega og veršbólga fylgdi ķ kjölfariš.

Hugmyndafręšinni fylgdi einnig sś kenning aš svo lengi sem peningar finni sér hagkvęman farveg ķ hagkerfinu žį fylgi vexti peningamagnsins ekki veršbólga heldur aukin veršmętasköpun og lķfsgęši.

Žetta er andstętt žeirri stašreynd aš gęši heimsins eru takmörkuš og ašlögunarhęfni hagkerfisins til aš taka į móti miklum vexti peninga er takmörkuš.  Žess vegna getur žetta augljóslega ekki leitt til annars en veršbólgu.

Veršbólgan kemur fyrst fram sem aukin kaupmįttur, betri lķfskjör og velmegun en fljótlega fer aš bera į veršhękkunum og veršbólgunni sem óumflżjanlega fylgir ķ kjölfariš.

Veršbólgan myndast vegna žeirrar augljósu įstęšu aš framleišslumöguleikar hagkerfisins til skamms tķma eru takmarkašir og peningamagn getur aukist miklu hrašar en framleišsla veršmęta.  Fleiri peningar keppast žvķ um sömu framleišslu en įšur, žaš leišir til hęrra veršs.  Žeir sem fį peningana fyrst ķ hendurnar geta bošiš hęrra verš og žannig tekiš til sķn stęrri skerf.  Stöndug og traust fyrirtęki geta oft ekki keppt viš žau fyrirtęki sem njóta žessarar fyrirgreišslu og lenda undir ķ samkeppninni.  Nżju fyrirtękin eru žvķ mišur oft žeim ókosti gędd aš vera óhagkvęm og fara į hausinn um leiš og ašgangur žeirra aš žessu nżja fjįrmagni  stöšvast.  Hagkerfiš veršur žvķ veikburša, skilar minni veršmętum en įšur og um leiš og dregur śr veršbólgunni, aukningu peningamagns ķ umferš, žį veršur ekki komist hjį miklum samdrętti ķ hagkerfinu eša kreppu.

Sś hugmynd aš veršbólga sé örvandi fyrir hagkerfiš er žvķ gošsögn.

Nś er mikilvęgt aš hagkerfiš fįi aš nį sér eftir óstjórn og óstöšugleika sķšustu įra.  Besta leišin til aš tryggja aš žaš sé gert į fljótan hįtt er aš žau geti fundiš hvaša fjįrfestingar eru aršbęrar og rįšast ķ žęr.  Žaš veršur ekki gert meš enn einu veršbólguskeiši heldur framsżnni hagstjórn og stöšugleika.

Žetta er mikilvęgt aš hafa ķ huga žegar talaš er um aš almenn 'leišrétting' skulda(peningaprentun) eša meiri śtlįn banka (peningaprentun) muni hjįlpa okkur upp śr kreppunni.  Öllum ętti aš vera ljóst aš žessar leišir leiša til meiri kjaraskeršingar.


Um bloggiš

Lúðvík Júlíusson

Höfundur

Lúðvík Júlíusson
Lúðvík Júlíusson

Ég er frjálslyndur jafnaðarmaður og hef m.a. áhuga á stjórn- og efnahagsmálum.  Önnur áhugamál eru lestur, útivist og tilveran.

Ég hvet fólk til þess að skrifa stuttar og hnitmiðaðar athugasemdir.  Kurteisi er kostur.

Jślķ 2017
S M Ž M F F L
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          

Bloggvinir

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband